/files/nws/066/ninamercadoYt0nT4H5Munsplash.jpg

Morrelen aan de marges van het zorgstelsel: vijf sleutels voor toekomstbestendige ouderenzorg

03 jul 23

In haar laatste rapport bepleit de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) fundamentele veranderingen in het zorgstelsel. Tegelijkertijd realiseert de RVS zich dat een stelselwijziging veel verkeerde energie kan vergen. ‘Transitie blijft mensenwerk’ en de RVS doet dan ook een beroep op de verantwoordelijkheid van alle betrokkenen voor het realiseren van de drie transities die nodig zijn voor het door haar gewenste ‘duurzame en adaptieve zorgstelsel’.

(zie:Met de stroom mee)

De inspiratiesessie van Obelon over toekomstbestendige ouderenzorg (juni ’23) ging ook over dit dilemma. Alle aanwezigen (bestuurders en managers van zorgaanbieders, zorgverzekeraars en Zorginstituut), vertelden tegen de grenzen van het zorgstelsel aan te lopen. Iedereen bleek bereid om de marges op te zoeken om daarmee de beperkingen van het huidige systeem op te rekken.

Zo vertelde een financier over een 'innovatief contract' waar een van de adviseurs van Bureau Obelon aan de wieg heeft gestaan. Met dit contract wil de financier meer verantwoordelijkheid en ruimte aan zorgaanbieders geven om de problemen in de ouderenzorg het hoofd te kunnen bieden. Het innovatieve contract is een voorbeeld van een initiatief om een transitie in de ouderenzorg mogelijk te maken. En een voorbeeld van een partij die de verantwoordelijkheid daarvoor neemt, zoals RVS bepleit.

In het gesprek over de toekomst van de ouderenzorg zagen wij vijf sleutels die essentieel zijn voor de ruimte die in het systeem gemaakt moet worden om de ouderenzorg toekomstbestendig te maken.

1. Vermaatschappelijking van de zorg.
Ouderenzorg gaat primair over samenleven en elkaar gezamenlijk ondersteunen. Initiatieven om de sociale infrastructuur voor ouderen te versterken, zoals versterking van de buurt, mantelzorg ondersteuning en woonvormen die contact en nabijheid bevorderen, zijn dan ook van groot belang. Hoe minder sociale samenhang, des te groter het beroep op de professionele zorg.

2. De basis is lokale zorg met continuïteit in de zorgrelaties
De eerste lijn in de zorg en ondersteuning is afhankelijk van continuïteit in relaties, met cliënten, maar ook met de professionals die lokaal werkzaam zijn. Wijkverpleegkundigen, moeten bekend zijn met de lokale huisartsen, het sociale domein en de lokale intramurale voorzieningen. Dit uitgangspunt verdraagt zich niet met product bekostiging.

3. Meer verantwoordelijkheid en ruimte voor zorgverleners
Zorgverleners moeten meer ruimte krijgen om zich in hun werkgebied zo effectief mogelijk in te zetten. Zij moeten -ongehinderd door verantwoordingsregels- samen met hun netwerkpartners tot lokale oplossingen kunnen komen.
Professionele ruimte verbetert ook de kwaliteit van de arbeid.

4. Ruimte voor zorgaanbieders voor vernieuwing en ondernemerschap
Zorgaanbieders hebben ruimte nodig om met netwerkpartners gezamenlijke innovatieve oplossingen te ontwikkelen. In plaats van zorgen over hun financiële continuïteit, moeten zij de zekerheid en ruimte hebben om zich te focussen op de continuïteit van zorg in hun werkgebied. Een nieuwe relatie met de verzekeraar, zoals het bovengenoemde innovatieve contract mogelijk maakt, lijkt daarbij een interessante mogelijkheid.

5. Voorkom regeldruk vanuit IZA en landelijke organisaties
Probleembesef en zorgen over de toekomst brengen ook landelijke organisatie tot initiatieven. Het is zaak dat deze partijen voorkomen dat hun goede bedoelingen uitmonden in weer nieuwe regels en randvoorwaarden, die het probleemoplossend vermogen van professionals en zorgaanbieders in de weg gaan zitten.